Foto: Dina Tolfsby

Forskingsbibliotekar Dina Tolfsby, som er ansvarleg for det norsk-amerikanske materialet i Nasjonalbiblioteket, vart invitert av rektor ved Menighetsfakultet, Vidar Haanes, til å lage ei utstilling laurdag 11. oktober da MF hadde open dag som ledd i feiringa av 100-årsjubileet.

Utstillinga av bøker og småtrykk viste eit glimt av verksemda til Hauges synode, Den norske synode samt presteseminar og college som vart etablerte av norsk-amerikanarar med særskild vekt på verksemda til Den forenede kirke og Den lutherske frikirke som heldt til ved Augsburg Seminar, seinare Augsburg College i Minneapolis. Georg Sverdrup (1848-1907) og Sven Oftedal (1844-1911), to av de mest kjende teologane i det norske Amerika, var i mange år professorar ved Augsburg Seminar. Spesielt herfrå vart det henta impulsar før MF vart etablert i Oslo i 1908.

I doktoravhandlinga si frå 1998 strekar rektor ved MF, Vidar Haanes, under at studiet av norsk-amerikansk kyrkjeliv mellom 1840 og 1910 er ein spennande og fruktbar innfallsvinkel til norsk kyrkjehistorie. Denne historia har likevel vorte undervurdert i norsk forskingstradisjon. Etter hans meining er den tidlege historia til MF nær knytt til den norsk-amerikanske kyrkjehistoria.

Foto: Dina Tolfsby

Den første tida vart det halde fellesgudstenester i Even Hegs låve i Muskego, Wisconsin. Den første, norske lutherske konfirmasjonen fann stad der i påska 1844. Låven tente òg som mottaksstasjon for nykommarar og var fylt med emigrantar kvar sommar. Den første norske kyrkja i Amerika vart vigsla 12. mars 1845 same stad. Mellom 1846 og 1900 vart det etter kvart skipa 14 kyrkjesamfunn, hovudsakleg i Midtvesten, men òg etter kvart på nordvestkysten. I 1917 slo dei tre største kyrkjesamfunna, Hauges synode, Den norske synode og Den forenede kirke, seg saman og danna Den Norsk lutherske kirke i Amerika.

Da det var verdsutstilling i New York i 1939, gav Nordisk Tidende ut eit jubileumsnummer. Her finn vi ein artikkel av N.N. Duefjeld under tittelen "Litt om norsk kirkeliv i De forente stater", der han peikar på at det er bygd langt fleire kyrkjer i USA enn i Noreg. I 1939 hadde Den Norsk lutherske kirke i Amerika over 2.700 kyrkjelydar og nærare 1.400 prestar, professorar og misjonærar. Særleg morosamt var det at kardinal Walter Kasper og to andre katolske kyrkjeleiarar frå Roma besøkte utstillinga saman med studiesjef, dr. theol. Øystein Lund.